خاطرات دكتر فريبرز بقايي در گفتگوي او با حميد احمدی در
سپتامبر 1999 در شهر فرانكفورت در ۱۵ جلسه ضبط ويديويی شده است. اين خاطرات
شامل پنج دوره زندگی راوی است كه در رابطه با مسايل اجتماعي، فرهنگي، سياسي
و زندان از تاريخ معاصر ايران به شرح زير در اختيار علاقه مندان قرار ميگيرد:
۱ – بخش اول: دوره كودكي و تحصيل در ايران ( از سال ۱۳۱۹ تا ۱۳۳۸ )
اين بخش يعنی دوره اول زندگی راوی شامل ، فضای اجتماعی، تحصيل و ورزش در
شش دبستان و دبيرستان در تهران و كرج كه زندگی راوی از اواسط دهه ۱۳۲۰ تا
سال ۱۳۳۸ درآن گذشته، روايت میشود.
برای شنیدن اين قسمت، اينجا را كليك كنيد.
۲ ـ بخش دوم: دوره تحصيل در آلمان و فعاليت در جنبش دانشجويی (ايران و آلمان)،
فعاليت در كانون پزشكان ايران و آلمان وفعاليت در حزب توده ايران (از سال
۱۳۳۸ تا ۱۳۵۷)
اين بخش يعنی دوره دوّم زندگی راوی حدود شش ساعت می باشد كه ۲۰ سال زندگی
تحصيلی، فرهنگی و سياسی راوی را در آلمان به شرح كلی زير در بر میگيرد:
- فضای تحصيلی دانشجويان ايرانی در آلمان در اوايل دهه 1960 (۱۳۴۰ خورشيدی)
- جلسات اوليّه شكلگيری جنبش دانشجويی ايرانيان در آلمان و جنبش دانشجويی
آلمان
- دوران جنگ سرد و فضای كشور آلمان در دهه 1960 ميلادی و تأثيرات اين فضا
در جنبش دانشجويی
- اعتصاب دانشگاه تهران و تشكيل جلسات دانشجويان در شهر ماينس آلمان در يكم
بهمن ۱۳۴۰
- مطالعه دفاعيات خسرو روزبه در دادگاه و تأثيرات آن در تحول فكری و سياسی
راوی
- انجمن دانشجويان ايرانی در شهر ماينس، فعالان و طرفداران حزب توده ايران
و جبهه ملی ايران در اين انجمن
- كار در كارخانههای شهر ماينس و ادامه تحصيل در رشته پزشكی
- شركت در جنبش صلح
- آشنايي با رهبران جنبش دانشجويی آلمان
- مسايل جريان ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ و برنامه اصلاحات ارضی شاه و ديدگاهها در آن
سالها
- شكلگيری سازمان انقلابی حزب توده ايران (كنشها و واكنشهای سياسی در
اين سالها)
- عضويت در حزب توده ايران (سفر به لايپزيك و ديدار با عبدالصمد كامبخش،
نورالدین کیانوری، احسان طبری و منوچهر بهزادی در تابستان سال ۱۳۴۶)
- شروع مبارزه مسلحانه در ايران و ديدگاه راوي در باره اين جريان
- مسئول حزبی دانشجويان ايرانی طرفدار حزب توده ايران در شهر ماينس
- ديدار راوی با نورالدين كيانوری در برلين شرقی و بحث پيرامون جنبش دانشجويان
ايرانی در آلمان
- فعاليت در كانون پزشكان و دندانپزشكان ايرانی در آلمان از سال ۱۳۴۷ تا
۱۳۵۷
- انتشار نشريه كانون پزشكان با همكاري دكتر احمد دانش
- مرزبندی با سياست حزب توده ايران و همكاری با هادی خطيب در ترجمه «برنامه
گوتا» اثر ماركس در فاصله سال ۱۳۴۹ تا ۱۳۵۲
- برگشت مجدد به حزب توده ايران
- روابط حزب توده ايران با حزب كمونيست آلمان
- فعاليت انتشاراتی و تشكيلاتی گسترده با حزب توده ايران از سال ۱۳۵۴ تا
۱۳۵۷ در خارج كشور
- شركت در كنگره بينالمللی صلح در مسكو در سال ۱۳۵۲
- شركت در كنگره حزب كمونيست آلمان(DKP)
- انتقال نشريات و اسناد حزب توده ايران از آلمان به ايران در فروردين ۱۳۵۸
برای شنیدن بخش دوّم خاطرات راوی كه به مدّت شش ساعت و نيم میباشد، به ترتیب
شماره کلیک کنید.
قسمت ۱
قسمت ۲
قسمت ۳
قسمت ۴
۳ – بخش سوم: انقلاب بهمن ۱۳۵۷ و مراجعت راوی به ايران و ادامه فعاليت در
حزب توده ايران
(از فروردين ۱۳۵۸ تا ۱۵ تير ۱۳۶۰ )
بخش سوّم: زندگي سياسي و اجتماعي بعد از انقلاب بهمن ۱۳۵۷ در ايران
اين بخش يعنی دوره سوّم زندگی راوی به مدت چهار ساعت و نيم است كه زندگی
سياسی، حرفهای واجتماعی او را در ايران تا قبل از زندانی شدن به شرح كلی
زير در بر میگیرد:
- تصويری از فضای اجتماعي جامعه ايران بعد از گذشت ۲۰ سال كه به ايران مراجعت
كرده است.
- زندگی عاشقانه راوی و به نقل از احسان طبری به راوی تحت نام تراژدی شخصی
- فعاليت سياسی راوی در حزب توده ايران: مسئول تشكيلات حزب در ناحيه شمال
تهران؛ مسئول تشكيلات حزب و مسئول روابط بین المللی حزب توده ایران.
- نقش نظريات اردوگاهی در ديدگاه سياسی اعضای حزب توده ايران در خارج كشور.
- موضع انتقادی اعضای قديمی حزب توده ايران نسبت به سياست حزب در برابر جمهوری
اسلامی ايران.
- جدا كردن اعضای قديمی حزب از حوزهها و ايجاد حوزههای جديد حزبی برای
آنان.
- وضعيت زنان عضو حزب توده ايران در ناحيه شمال تهران.
- جريان خريد اسلحه از كشورهای اروپای شرقی سابق و جريان مهندس محمد حاج
دايی.
- ديدار با نماينده رهبری حزب كمونيست آلمان (DKP) و حزب كمونيست فرانسه
در آلمان و فرانسه و حزب كمونيست ايتاليا.
- ديدگاه مخالف احزاب كمونيست آلمان، فرانسه و ايتاليا نسبت به سياست رهبری
حزب در برابر جمهوری اسلامی ايران.
- تماس كارمند KGB مقيم آلمان با يكی از هواداران حزب توده ايران در تشكيلات
آلمان و مخالفت راوی با اين جريان در خرداد ۱۳۶۰
- پيشبينی گلبرگ مسئول روابط بينالمللی حزب كمونيست آلمان (DKP) در باره
وخامت وضع آينده حزب كمونيست شوروی و سوسياليسم واقعاً موجود در دهه 1980
(اين اظهارات و ديدار راوی با گلبرگ در خرداد ۱۳۶۰ در آلمان)
- شكنجه اعضای سازمان مجاهدين خلق در زندان جمهوری اسلامی و پرسش آنجلا ديويس
در اين باره؛ موضع راوی در برابر اين پرسش.
- شركت در پلنوم هفدهم حزب توده ايران در تهران در فروردين ۱۳۶۰
- عضويت راوی به تركيب رهبری حزب توده ايران به عنوان مشاور كميته مركزی
آن حزب در اين پلنوم
- زندگی اجتماعی و حرفهای راوی در ايران: استاديار دانشكده پزشكی دانشگاه
ملی ايران (فضای فكری و عملی حاكم بر دانشكده پزشكی و درمانگاه وابسته به
دانشگاه ملی)، جراحی زنان در بيمارستان طوس، امداد پزشكی در جنوب شهر تهران،
ايجاد و فعاليت در كانون پزشكان عضو و هوادار حزب توده ايران در تهران
برای شنیدن بخش سوم این خاطرات راوی كه مدت چهار ساعت و نيم ميباشد، به
ترتیب شماره كليك كنيد.
قسمت ۱
قسمت ۲
قسمت ۳
۴ – بخش چهارم: دوره زندان در حكومت اسلامي ايران (از ۱۵ تير ماه ۱۳۶۰ تا
بهمن ۱۳۷۲ به مدت ۱۲ سال و ۷ ماه)
بخش چهارم: ۱۲ سال و ۷ ماه در زندان حكومت اسلامی ايران
روايتهای راوی از دوره زندان در حكومت اسلامی ايران كه چهار سال آن را در
زندان انفرادی (زندان توحید، کمیتهی مشترک سابق) بوده با شرح و تحليل مسايل
پرشمار، اين دوره زندگي خود و مشاهداتش را بيان میكند.
دكتر حميد احمدی تاريخنگار تاريخ معاصر ايران در باره اين خاطرات چنين نظر
داده است: «خاطرات دكتر فريبرز بقايی از زندان در ميان كتابها و نوشتارهايی
كه در طی سالهای اخير از سوی زندانيان سياسی در حكومت اسلامی منتشر شده و
يا شخصاً برخی از اين خاطرهها را طی گفتگوهايی ضبط كردهام، زاويه نگاه
و تحليل دكتر بقايی از مسايل دوران زندان دارای ويژگی خاص و در شرح و تحليل
مسايل در روان شناختی و جامعه شناختی ايرانيان از جمله در رابطه با مقوله
ايدئولوژی در زمينههای منحصر بهفرد است. روايتها و تحليلهای او از زندان
در سالهای ۱۳۶۰ و ۱۳۶۱ و سال ۱۳۶۷ و نيز دوره زندان در پنج سال بعد از قتل
عام زندانيان سياسی شهريور ۱۳۶۷ و مسايلی را كه از اين دورههای زندان به
تصوير كشيده است، روايتهايی است ماندنی از تاريخ زندان در ايران. ترديد
ندارم كه در روزگاری برخی مسايل مطروحه در اين خاطرات میتواند دستمايهای
برای نگارش چند رمان و فيلمنامه قرار گيرد.»
به دليل مطول شدن فهرست مطالب مطروحه از زندان، از ذكر آنها میگذريم. لذا
مسايل اين بخش كه شامل ۱۴ ساعت و سی دقيقه میباشد، خطوط كلی آنها را به
شرح زير معرفی كرده و خاطرات زندان را به سه قسمت تقسيم میكنيم:
دوره اوّل: از مقطع بازداشت راوی در هفت تير ۱۳۶۰ تا هفت ارديبهشت ۱۳۶۲ كه
مقطع يورش سرتاسری به حزب توده ايران میباشد، روايتهای مطروحه از اين دوره
۲۲ ماه در زندان شامل چهار ساعت و نيم فيلم است.
برای شنیدن دوره اول روایت از زندان كه مدت چهار ساعت و نيم میباشد، به
ترتیب شماره كليك كنيد!
قسمت ۱
قسمت ۲
قسمت ۳
دوره دوّم: از مقطع يورش سرتاسری به حزب توده ايران در هفت ارديبهشت تا شهريور
۱۳۶۷ . اين دوره پنج ساله زندان به مدت شش ساعت و نيم می باشد.
برای شنیدن دوره دوم روایت از زندان كه مدت شش ساعت و نيم میباشد، به ترتیب
شماره كليك كنيد!
قسمت ۱
قسمت ۲
قسمت ۳
قسمت ۴
قسمت ۵
دوره سوم: بعد از قتل عام زندانيان سياسی در شهريور ۱۳۶۷ تا بهمن ۱۳۷۲. اين
دوره پنج ساله زندان به مدت سه ساعت و نيم می باشد.
برای شنیدن دوره سوم روایت از زندان كه مدت سه ساعت و نيم میباشد، به ترتیب
شماره كليك كنيد!
قسمت ۱
قسمت ۲
۵ – بخش پنجم: آزاد شدن از زندان و مدتي بعد برگشت به كشور آلمان (از سال
۱۳۷۳ تا مقطع ضبط خاطرات در شهريور ۱۳۷۸ )
بخش پنجم: از مقطع آزاد شدن از زندان در بهمن ۱۳۷۲ تا مقطع ضبط خاطرات در
شهريور ۱۳۷۸
روايتهای راوی از اين دوره شش سال و نيم زندگی در ايران و آلمان به مدت
دو ساعت و نيم میباشد.
در اين بخش، راوی شرايط زندگی جديد خود در ايران را بعد از حدود سيزده سال
زندان به تصوير میكشد تا اينكه بعد از مدتی موفق به خروج از ايران و به
كشور آلمان باز میگردد.
به علت اينكه سالهای طولانی از طبابت در آلمان دور بوده، مجدداً به آموزش
و پراتيك جديد میپردازد و با تشريح مسايل پر شمار در حوزه برخوردهای سياسی
و قضاوتهای رفقا و دوستان سابق، تجربهها و ديدگاههايی را در اين بخش روايت
میكند.
برای شنیدن این بخش كه مدت دو ساعت و نيم میباشد، به ترتیب شماره كليك كنيد!
بازديدکنندگان گرامي سايت:
بخشي ازاين فايل آسيب ديده است و در صدد تعمير آن هستيم ، از شما پيشاپيش
عذر ميخواهيم.
قسمت ۱
قسمت ۲
برای آشنايی با مندرجات این خاطرات و نيز صدای راوی، هر يك از اين پنج بخش
خاطرات كه در بالا اشاره شده، روی بخش مورد نظر كليك كنيد.
فیلم
برای مشاهدهی فیلم ویدئویی نخستین جلسهی گفتگو با دکتر بقایی و خانواده
و نیز شروع گفتگو برای ضبط خاطرات به ترتیب شماره کلیک کنید.
قسمت ۱
قسمت ۲
